sobota, 13 lipca 2013

Władysław Legnicki

Ruiny zamku Rogowiec pod koniec XIX wieku.

Władysław Legnicki (urodzony 6 czerwca 1296 roku - zmarł 13 stycznia po 1352 roku), książę legnicki w latach 1311-1312.
Władysław był trzecim pod względem starszeństwa (najmłodszym) synem księcia legnickiego i wrocławskiego Henryka V Brzuchatego, oraz Elżbiety córki księcia wielkopolskiego Bolesława Pobożnego. Władysław urodził się ponad trzy miesiące po śmierci ojca i znalazł się wraz ze starszymi braćmi najpierw pod opieką stryja Bolka I Surowego, następnie króla czeskiego i polskiego Wacława II.
Najstarszy Henrykowic Bolesław III Rozrzutny nie chcąc nadmiernie rozdrabniać ojcowizny przeznaczył Władysława do stanu duchownego i wystarał się nawet o święcenia subdiakona dla brata. W 1311 roku młodsze rodzeństwo (Władysław, oraz Henryk VI Dobry) wymusiło na Bolesławie wydzielenie im własnych dzielnic. Jednolite dotąd księstwo wrocławsko-legnickie zostało podzielone na trzy części: wrocławską, legnicką i brzeską. Działy nie były równe - zdecydowanie najbiedniejsze było księstwo brzeskie, dlatego władca tej dzielnicy miał otrzymać od pozostałych po 32000 grzywien srebra. Bolesław III Rozrzutny, jako najstarszy miał pierwszeństwo wyboru i niespodziewanie wybrał najbiedniejszy Brzeg, co dzięki otrzymanej gotówce miało mu zapewnić stabilizacje finansową. Najmłodszy Władysław został księciem legnickim.
Jego panowanie trwało tylko niespełna rok, gdyż w 1312 roku został pozbawiony władzy nie mogąc się wywiązać z nałożonych zobowiązań finansowych, jednak oficjalnym pretekstem było niezrównoważenie psychiczne. Nieunormowana sytuacja trwała dwa lata. W 1314 roku Władysław zrezygnował z ojcowizny za sumę, którą sam kiedyś miał wypłacić Bolesławowi - 32000 grzywien. Od tego momentu Władysław z poparciem braci zajął się karierą duchowną.
Kolejny ważny zwrot w życiu Władysława nastąpił około 1326 roku, kiedy niepodziewanie wyjechał na Mazowsze i łamiąc śluby kościelne ożenił się z nieznaną bliżej córką Bolesława mazowieckiego. Rogata dusza Władysława i tym razem nie pozwoliła mu wytrwać i w 1328 roku porzucił (straciwszy wcześniej otrzymany od braci księżniczki posag) żonę i powrócił na Śląsk, gdzie rok później sprzedał swoje wszystkie prawa do księstwa legnickiego królowi czeskiemu Janowi Luksemburczykowi. Fakt ten postawił w bardzo niewygodnej sytuacji Bolesława III Rozrzutnego opierającego się dotąd dosyć skutecznie wszelkim naciskom Luksemburga. Ostatecznie wobec groźby czeskiej interwencji (w świetle praw uzyskanych od Władysława w pełni usprawiedliwionej) Bolesław III 9 maja 1329 złożył hołd lenny królowi czeskiemu. Świadkiem tego aktu był prawdopodobnie również Władysław, który wyruszył razem z Luksemburczykiem na wyprawę krzyżową na Litwę, za co został zaliczony w poczet braci zakonu krzyżackiego.
Pieniądze uzyskane od króla Jana nie na długo wystarczyły rozrzutnemu księciu, w związku z czym wkrótce po przybyciu z Prus opanował z zaskoczenia zamek Rogowiec, skąd wraz z wynajętą przez siebie bandą urządzał wyprawy grabieżcze na dzierżawy brata. W końcu pochwycony przesiedział ponad pół roku w lochach zamku legnickiego, skąd wyszedł tylko dzięki mediacji średniego brata Henryka VI. Również po uwolnieniu, mimo obiecanej wysokiej rocznej sumy na utrzymanie nie potrafił wytrzymać w spokoju próbując wrócić do wcześniejszego życia. Tym razem schwytany spędził w lochach ponad rok.
Kiedy w końcu Władysław odzyskał wolność, był już wrakiem człowieka. Zdradzając objawy choroby psychicznej, dyskretnie obserwowany przez Bolesława III tułał się następnie przez wiele lat po całym Śląsku. Nie wiadomo, kiedy dokładnie zmarł; wiadomo tylko, że na pewno przeżył obu starszych braci i że stało się to 11 stycznia.


środa, 10 lipca 2013

Wrocław wg. van Deldena.

Północna część Rynku w stronę kościoła Św. Elżbiety 
Węgierskiej (pod koniec XIX wieku). Fot. E. van Delden.

Południowa część Rynku w stronę Placu Solnego (pod 
koniec XIX wieku). Fot. E. van Delden.

Zachodnia część Rynku w ujęciu od północy 
(pod koniec XIX wieku). Fot. E. van Delden.

Nowy Targ (Plac Solny/Targ Polski) w dzień targowy 
(1892 r.). Fot. E. van Delden.

niedziela, 7 lipca 2013

Wrocław wg. Probsta cz. III

Romański portal kościoła w Św. Marii Magdaleny
(1900 r.). Rys. O. F. Probst.

 Zachodnia pierzej Placu Solnego (Targu Polskiego, Nowego Targu)
w 1900 r. Rys. O. F. Probst.

Małe Jatki w 1900 r.
Rys. O. F. Probst.

Podwórze zajazdu "Pod Landsknechtem" w 1900 r.
Rys. O. F. Probst.

sobota, 6 lipca 2013

Wrocław wg. Probsta cz. II

Budynek Uniwersytetu w 1900 r.
Rys. O. F. Probst.

Główne wejście do Uniwersytety w 1900 r.
Rys. O. F. Probst.

 Mieszczańskie kamieniczki na Starym Mieście w 1900 r.
Rys. O. F. Probst.

 Wrocławski Rynek w 1900 r. Na drugim planie 
bazylika Św. Elżbiety Węgierskiej.
Rys. O. F. Probst.
 Wejście na stary cmentarz przy bazylice 
Św. Elżbiety Węgierskiej (1900 r.).
Rys. O. F. Probst.

piątek, 5 lipca 2013

Dolnośląskie uzdrowiska na starej fotografii cz. I

Park zdrojowy w Świeradowie - Zdroju (lata 20-te).

Tereny spacerowe w Szczawnie - Zdroju (lata 20-te).

Panorama Lądka - Zdroju (lata 20-te).

Park zdrojowy w Polanicy - Zdroju
(lata 20-te).

Panorama Duszników - Zdroju (lata 20-te).

Budynki uzdrowiskowe w Kudowie - Zdroju (lata 20-te).

Potyczka pod Jaworem (28 maja 1813 r.).

Pułkownik francuskich kirasjerów wg. C. Verneta.

Potyczka pod Jaworem 28 maja 1813 roku była jednym z epizodów francuskiego natarcia, prowadzonego pod koniec maja od strony Złotoryi w kierunku na Jawor i Strzegom. W historii Jawora wydarzenia te upamiętniły się nie tyle dzięki wynikowi starcia ile ekscesom, jakich po nim dopuścili się włoscy żołnierze w służbie Napoleona.
Dzień rozpoczął się od ataku VI korpusu marsz. Marmonta oraz I korpusu kawalerii gen. Latour – Maubourga, które z rejonu Słupa i Gierałtowca przez Winnicę uderzyły w kierunku Jawora na rosyjskie oddziały z korpusu gen. Saint – Priesta. W walce odznaczyli się kirasjerzy I korpusu, którzy rozbili pułk dragonów przeciwnika. Kawalerię Saint – Priesta ostatecznie odrzucono w kierunku Jawora i Bolkowa (walka toczyła się jeszcze na Przedmieściu Złotoryjskim – od obecnego osiedla Przyrzecze prawie do Placu Wolności). W tym samym czasie od strony Złotoryi wszedł do Sichowa XI korpus marsz. Macdonalda oraz IV korpus gen. Bertranda.
Rosjanie mimo wszystko rozwinęli na południowy – zachód od Jawora swoją linię obrony. Po południu rozpoczęło się francuskie natarcie, które zmusiło przeciwnika do wycofania się poza Jawor. W walce jeszcze raz odznaczyła się kawaleria Latour – Maubourga. Francuzi wzięli przeszło 1000 jeńców. Mimo wszystko w swoim późniejszym raporcie Marymont źle ocenił postawę I korpusu kawalerii, składającego się ze słabo wyszkolonych nowicjuszy. Twierdził nawet, że mając lepszą jazdę mógłby Rosjan zupełnie rozbić. Około godziny 19.00 do Jawora wszedł korpus Marmonta, który zajął kwaterę w domu kupca Roppau. XI korpus stanął w Piotrowicach. Sztab marsz. Macdonalda zajął zrujnowany obecnie dwór. Korpus Bertranda rozłożył się między Chrośnicami, Męcinką i Słupem (gdzie była kwatera sztabu). Dywizje Latour – Maubourga stanęły na noc w Starym Jaworze.
W pamięci Jaworzan bardzo źle zapisali się tego dnia włoscy żołnierze z 15 dywizji piechoty gen. Peyri (IV korpus gen. Bertranda). Zdewastowali oni cmentarz ewangelicki, spalili wraz z cenną biblioteką szkołę łacińską oraz okradli i spalili domy pastora i nauczyciela. Nie oszczędzili także jaworskich kościołów otwierając znajdujące się w nich sarkofagi. Następnego dnia francuskie korpusy ruszyły w kierunku Strzegomia i Świdnicy. 


Bibliografia:
Mariusz Olczak, "Kampania 1813. Śląsk i Łużyce", Warszawa 2004, wydawnictwo OPPIDUM


Marsz. A. de Marmont. 
Mal. J. B. Guerin.
Gen. E. de Saint Priest - w potyczce pod Jaworem 
dowodził rosyjską kawalerią. Mal. G. Dawe.

Ulica Korfantego na Osiedlu Przyrzecze. 
Na tym terenie toczyła się opisana powyżej potyczka.

środa, 3 lipca 2013

Wrocław wg. Probsta

Uniwersytet w 1900 r. 
Rys. O. F. Probst.

Kramy na dziedzińcu ratusza (1900 r.).
Rys. O. F. Probst.

 Katedra Św. Marii Magdaleny w 1900 r.
Rys. O. F. Probst. 

Południowa strona kościoła Najświętszej 
Marii Panny na Piasku w 1900 r.
Rys. O. F. Probst.

 Ulica Białoskórnicza w 1900 r.
Rys. O. F. Probst.