Pułkownik francuskich kirasjerów wg. C. Verneta.
Potyczka
pod Jaworem 28 maja 1813 roku była jednym z epizodów francuskiego
natarcia, prowadzonego pod koniec maja od strony Złotoryi w kierunku na
Jawor i Strzegom. W historii Jawora wydarzenia te upamiętniły się nie
tyle dzięki wynikowi starcia ile ekscesom, jakich po nim dopuścili się
włoscy żołnierze w służbie Napoleona.
Dzień rozpoczął się od
ataku VI korpusu marsz. Marmonta oraz I korpusu kawalerii gen. Latour –
Maubourga, które z rejonu Słupa i Gierałtowca przez Winnicę uderzyły w
kierunku Jawora na rosyjskie oddziały z korpusu gen. Saint – Priesta. W
walce odznaczyli się kirasjerzy I korpusu, którzy rozbili pułk
dragonów przeciwnika. Kawalerię Saint – Priesta ostatecznie odrzucono w
kierunku Jawora i Bolkowa (walka toczyła się jeszcze na Przedmieściu
Złotoryjskim – od obecnego osiedla Przyrzecze prawie do Placu
Wolności). W tym samym czasie od strony Złotoryi wszedł do Sichowa XI
korpus marsz. Macdonalda oraz IV korpus gen. Bertranda.
Rosjanie
mimo wszystko rozwinęli na południowy – zachód od Jawora swoją linię
obrony. Po południu rozpoczęło się francuskie natarcie, które zmusiło
przeciwnika do wycofania się poza Jawor. W walce jeszcze raz odznaczyła
się kawaleria Latour – Maubourga. Francuzi wzięli przeszło 1000
jeńców. Mimo wszystko w swoim późniejszym raporcie Marymont źle ocenił
postawę I korpusu kawalerii, składającego się ze słabo wyszkolonych
nowicjuszy. Twierdził nawet, że mając lepszą jazdę mógłby Rosjan
zupełnie rozbić. Około godziny 19.00 do Jawora wszedł korpus Marmonta,
który zajął kwaterę w domu kupca Roppau. XI korpus stanął w
Piotrowicach. Sztab marsz. Macdonalda zajął zrujnowany obecnie dwór.
Korpus Bertranda rozłożył się między Chrośnicami, Męcinką i Słupem
(gdzie była kwatera sztabu). Dywizje Latour – Maubourga stanęły na noc w
Starym Jaworze.
W pamięci Jaworzan bardzo źle zapisali się tego
dnia włoscy żołnierze z 15 dywizji piechoty gen. Peyri (IV korpus gen.
Bertranda). Zdewastowali oni cmentarz ewangelicki, spalili wraz z
cenną biblioteką szkołę łacińską oraz okradli i spalili domy pastora i
nauczyciela. Nie oszczędzili także jaworskich kościołów otwierając
znajdujące się w nich sarkofagi. Następnego dnia francuskie korpusy
ruszyły w kierunku Strzegomia i Świdnicy.
Bibliografia:
Mariusz Olczak, "Kampania 1813. Śląsk i Łużyce", Warszawa 2004, wydawnictwo OPPIDUM
Marsz. A. de Marmont.
Mal. J. B. Guerin.
Gen. E. de Saint Priest - w potyczce pod Jaworem
dowodził rosyjską kawalerią. Mal. G. Dawe.
Ulica Korfantego na Osiedlu Przyrzecze.
Na tym terenie toczyła się opisana powyżej potyczka.
